Leśniczówka "Smolanka" - Trzyciąż

"Na początku sierpnia 1944 r. w lasie przylegającym do wsi Trzyciąż (pow. olkuski), w leśniczówce „Smolanka”, stacjonowała jednostka sztabu 116 Pułku Piechoty Armii Krajowej wchodzącego w skład 106 Dywizji Piechoty AK. Dowiedzieli się o tym Niemcy. Istnieją rozbieżne wersje powodów dekonspiracji. Jedna wskazuje na błąd partyzanta wartownika, który omyłkowo wystrzelił z broni w stronę niemieckiego patrolu. Inna sugeruje działalność konfidentów. Zdekonspirowanych partyzantów okupanci otoczyli i zaatakowali 6 sierpnia 1944 r. Mimo trudnej sytuacji partyzantom udało się wyjść z matni i odeprzeć wroga dzięki pomocy okolicznych oddziałów AK i Batalionów Chłopskich, których wywiad dowiedział się o koncentracji wojsk niemieckich wokół Trzyciąża i okrążeniu żołnierzy z 116 PP AK jeszcze przed bezpośrednim atakiem. Po potyczce i wycofaniu się Niemców żołnierze AK opuścili zdekonspirowaną placówkę i przenieśli się w inne, bezpieczniejsze miejsce. Tragedia rozegrała się we wsi następnego dnia. 7 sierpnia 1944 r. Niemcy przeprowadzili pacyfikację Trzyciąża. Rozpoczęli od zniszczenia leśniczówki „Smolanka”. Najpierw zamordowali leśniczego Kazimierza Lorenza i jego żonę Stefanię, następnie podpalili budynek. Dalej udali się w stronę wsi. Wyciągali siłą mieszkańców z domów. Strzelali do napotkanych przechodniów. W sumie zginęło 14 osób – leśniczy z żoną i 12 mieszkańców Trzyciąża, wśród których było sześć kobiet. W celu zastraszenia mieszkańców Niemcy zapowiedzieli, że jeśli wieś będzie niosła pomoc partyzantom, wrócą i zamordują całą społeczność Trzyciąża, a miejscowość doszczętnie spalą."

Źródło : https://krakow.ipn.gov.pl/pl4/1943-1944-niemiecki-odwet-na-p/204426,Niemieckie-zbrodnie-w-Porebie-Dzierznej-i-Trzyciazu.html dostęp [29.09.2026]