III Okręg cmentarny - Gorlice
Położony w Beskidzie Niskim (na północ od Pasma Magury) a niewielki jego fragment - na wzgórzach otaczających od północy dolinę Ropy pod Gorlicami. Obszar ten obejmuje tereny najcięższych walk toczących się o przełamanie frontu rosyjskiego w maju 1915 roku, związku z tym połowa cmentarzy położona jest wzdłuż linii frontu od Małastowej przez Siary - Gorlice do Stróżówki. Czterdzieści jeden cmentarzy znajdujących się w III Okręgu to samodzielne założenia przestrzenne, osiem natomiast założono przy istniejących cmentarzach miejscowych, dwa przy cmentarzach żydowskich oraz dwa przy starych kapliczkach i jeden przy klasztorze w Bieczu. Największym i najbardziej reprezentatywnym cmentarzem tego Okręgu jest cmentarz nr 91 w Gorlicach, miał on ze względu na umieszczenie specjalnych tablic pamiątkowych stanowić pomnik bitwy pod Gorlicami. Innym pełniącym podobną funkcję miał być cmentarz nr 80 w Sękowej, gdzie zaprojektowano monumentalną kaplicę, upamiętniającą krwawe walki pułków bawarskich pod Sękową. Na większości cmentarzy w III Okręgu istnieją groby żołnierskie wszystkich trzech walczących armii. Kierownikiem artystycznym i głównym projektantem III Okręgu był Hans Mayr w projektach brali udział również inni twórcy: jak Gustaw Ludwig, kapitan Emil Ladewig. Wizje artystyczne niektórych cmentarzy przekazywali w akwarelach tacy malarze jak: Reinhold Völkel oraz Henryk Uziembło. Natomiast Franz Poledne pozostawił rysunki projektów. W przeciwieństwie do I Okręgu cmentarnego, brak jest tutaj epitafii o charakterze lirycznym, jedynie na czterech cmentarzach zachowały się tablice informacyjne. Spotkać możemy również przydrożne drogowskazy, które zachowały się przy niektórych cmentarzach. Styl i charakter budowli cmentarzy w III Okręgu odbiega znacznie od wyglądu cmentarzy I Okręgu, natomiast zbliżony jest do pozostałych Okręgów: X-Limanowsko-Nowosądeckiego, IV-Łużańskiego i II - Jasielskiego. Wygląd budowli przeważnie jest "ciężki" wręcz monumentalny, określany nieraz jako "typowy pruski". Przeważają tu masywne krzyże kamienne, okazałe bramy wejściowe, narożne słupy i pylony. Tylko na niektórych cmentarzach krzyże centralne wykonane są z drewna. Większość ogrodzeń wykonanych jest z kamiennych lub betonowych murów lub kamiennych słupów połączonych żelaznymi rurami. Drewniane płoty występują tylko na pięciu cmentarzach. Krzyże nagrobne wykonane przeważnie z żelaza i żeliwa. Większość cmentarzy zlokalizowano w korzystnej ekspozycji krajobrazowej, w miejscach z daleka widocznych, często na wierzchołkach wzniesień lub otwartych zboczach. Wiele z nich zostało zarośnięte lasem lub kępami wysokich zadrzewień.
Cmentarze :
Nr 63 Pętna ▪ Nr 64 Bartne ▪ Nr 65 Małastów - Kornuta ▪ Nr 66 Małastów ▪ Nr 67 Ropica Ruska ▪ Nr 68 Ropica Ruska ▪ Nr 69 Przegonina ▪ Nr 70 Owczary/dw. Rychwałd ▪ Nr 71 Łosie ▪ Nr 72 Ropa ▪ Nr 73 Szymbark - Łęgi ▪ Nr 74 Szymbark ▪ Nr 75 Szymbark ▪ Nr 76 Siary ▪ Nr 77 Ropica Ruska ▪ Nr 78 Ropica Ruska ▪ Nr 79 Sękowa ▪ Nr 80 Sękowa ▪ Nr 81 Męcina Wielka ▪ Nr 82 Męcina Wielka ▪ Nr 83 Wapienne ▪ Nr 84 Bednarka ▪ Nr 85 Rozdziele ▪ Nr 86 Ropica Polska ▪ Nr 87 Gorlice - Nowodwór ▪ Nr 88 Gorlice - Sokół ▪ Nr 89 Gorlice- nieistniejący ▪ Nr 90 Gorlice ▪ Nr 91 Gorlice ▪ Nr 92 Stróżówka ▪ Nr 93 Stróżówka ▪ Nr 94 Stróżówka ▪ Nr 95 Stróżówka ▪ Nr 96 Stróżówka ▪ Nr 97 Stróżówka ▪ Nr 98 Glinik Mariampolski ▪ Nr 99 Kobylanka ▪ Nr 100 Kobylanka ▪ Nr 101 Libusza ▪ Nr 102 Wójtowa ▪ Nr 103 Pagorzyna ▪ Nr 104 Strzeszyn - Wilczak ▪ Nr 105 Biecz - Harta ▪ Nr 106 Biecz ▪ Nr 107 Biecz- nieistniejący ▪ Nr 108 Biecz ▪ Nr 109 Biecz ▪ Nr 110 Binarowa ▪ Nr 111 Racławice ▪ Nr 126 Binczarowa ▪ Nr 127 Florynka ▪ Nr 128 Wawrzka ▪ Nr 129 Grybów ▪ Nr 130A Grybów
Źródło :
- "Cmentarze I Wojny Światowej" - Oktawian Duda. Warszawa 1995 [str.128]