Cmentarz wojenny w Puszczy Niepołomickiej
Niedaleko Poszyny, przy drodze do Stanisławic, położony jest niewielki cmentarz wojenny, na którym pochowano 52 żołnierzy z 5 Pułku Strzelców Podhalańskich. Żołnierze ci, pod dowództwem kapitana Edwarda Szymańskiego, polegli 10 września 1939 r. w zażartej walce z Niemcami. Żołnierze III batalionu 5 pułku strzelców podhalańskich walczyli początkowo pod dowództwem mjr. Janusza Rowińskiego i wchodzili w skład 156 pułku piechoty rezerwy z którym razem wyruszyli na obronę południowych rejonów Polski. Po walkach pod Wiśniową i Kasinka Małą pułk zostaje odcięty od reszty wojsk i w dniu 6 września jego dowódca płk. Walerian Młyniec podejmuje decyzje o jego podziale na 3 bataliony, które miały samodzielnie przebijać się przez linie frontu. Od 6 września 1939 roku III batalion wymykał się Niemcom i maszerował, by przebić linię frontu i połączyć z walczącymi oddziałami Armii Kraków. 7 września batalion na cały dzień wszedł w lasy koło Cichawki , skąd z ciężkich karabinów maszynowych ostrzeliwał niemieckie kolumny pancerne poruszające się dolina Stradomki na drodze Łapanów - Kamyk. Rowiński podejmuj decyzje o częściowej redukcji batalionu i jego przebiciu się do Puszczy Niepołomickiej. Batalion aby uniknąć spotkania z wrogiem maszeruje nocą, a w dzień odpoczywa ukryty w lasach. Żołnierze są bardzo zmęczeni i głodni, niektórzy z gorączki i pragnienia pija wodę z rowów, co wywołuje biegunki i jeszcze większe osłabienie. Świtem 9 września batalion przeszedł w bród Rabę, miedzy Kłajem a Stanisławicami (obok dróźki dróżnika) wszedł do Puszczy i w rejonie Poszyny stanął na biwak. Wystawiono posterunki ubezpieczające i patrole, a reszta batalionu ułożyła się do odpoczynku susząc przemoczone mundury. Biwakujący oddział wypatrzył pracownik tartaku w Kłaju (późniejszy volkdeutsh) Jakub Mattern i doniósł o tym Niemcom. Niemcy wyczerpująco poinformowani przez zdrajcę o miejscu postoju batalionu, lokalizacji, ubezpieczeniu i przejezdności dróg leśnych szybko zorganizowali obławę ściągając z całej okolicy wszystkie dostępne oddziały i tworząc grupę, która ilością żołnierzy kilkakrotnie przewyższała siły polskiego batalionu. Grupa dowodził Robert Koch. Nim wróg rozpoczął akcje, wysłał na zwiad 11 - osobowy oddział konny, który natknął się na polski patrol. Wywiązała się bardzo krótka i intensywna walka w wyniku której zwiad został zlikwidowany. Około godziny 14 oddziały wroga podeszły w okolice oddziałów ubezpieczających i równocześnie ze wszystkich stron zaatakowały je niszcząc niektóre, a inne spędzając z pozycji. Żołnierze wyrwani ze snu nagłym atakiem z początku wpadli w panikę, lecz szybko otrząsneli się z zaskoczenia i z okrzykiem "hurra" uderzyli na okrążających ich Niemców, by wydostać się z okrążenia. Mimo swej determinacji dzielni podhalańczycy nie mieli żadnych szans w tej walce; na drogach i duktach leśnych stały czołgi i samochody pancerne, których nie było czym zniszczyć, cały teren otoczony był niemieckimi żołnierzami, na każdej ścieżce stał ckm, nad lasem latał samolot, który przekazywał informacje o przebiegu walk i wspierał ogniem walczące oddziały. Po nieudanym szturmie żołnierze podzielili się na małe grupki i rozproszyli się po okolicy próbując tym sposobem przeniknąć, bądź przebić się przez pierścień okrążenia. Teraz walka toczyła się już w całym lesie, często dochodziło do walki wręcz. Pod wieczór walka ustala i poszczególne oddziały wroga zaczeły wychodzić z lasu co wydawało się dziwne - Niemcy nie prowadzili jeńców. Następnego dnia okrutna prawda wyszła na jaw - niemieccy żołnierze rozwścieczeni poniesionymi stratami ( 50 - 70 poległych ) nie brali jeńców, a rannych żołnierzy polskich dobijali z broni palnej lub zakłuwali bagnetami. Większość (56) jednak zgineła i na zawsze spoczęła w puszczańskim uroczysku zwanym "Osikówką" ( przy drodze leśnej Stanisławice - Poszyna). Zbiorowy grób otoczony jest łańcuszkiem na słupkach, w głębi stoją trzy duże betonowe krzyże. Na największym umieszczona jest tablica z nazwiskami 49 poległych żołnierzy. Nazwisk 3 żołnierzy nie udało się ustalić. Ciała czterech żołnierzy, którzy zostali odnalezieni później, pochowano na cmentarzu w Cikowicach. Jeszcze przez kilka dni puszcza była otoczona przez Niemców, którzy wyłapywali rozproszonych żołnierzy. Część żołnierzy wyrwała się z okrążenia i znalazła schronienie u okolicznej ludności, wielu żołnierzy przemycili z puszczy pracownicy leśni przebierając ich w ubrania cywilne, natomiast dowódca batalionu mjr Rowiński znalazł schronienie na plebani w Zabierzowie Bocheńskim. Dowódca 156 pprez. mjr Walerian Młyniec nie doczekawszy się w Bochni swoich żołnierzy podjął działania zmierzające do ich odnalezienia, próbował nawet kilka razy przedrzeć się przez linie frontu, lecz bezskutecznie. 8 września zrozpaczony po stracie pułku dowódca popełnił samobójstwo. Żołnierze 156 pprez, którym udało się przeniknąć przez linie frontu dołączyli głównie do 202 pułku piechoty (ze sławnej 21 dywizji piechoty górskiej), z którym po ciężkich walkach polegli pod Zabiala 16 września 1939 roku. Volksdeutch Jakub Mattern został skazany za zdradę na karę śmierci wyrokiem Sadu Polski Podziemnej i został rozstrzelany, przez oddział egzekucyjny Armii Krajowej w dniu 21 maja 1943 r.
Wykaz pochowanych - Kliknij by rozwinąć
|
SZYMAŃSKI EDWARD Stopień : Kapitan, dowódca 3.Komp.CKM Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939
SANOK JÓZEF Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Łańcut
ADAMKIEWICZ BOLESŁAW Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Jasło
PAPRZYCKI STANISŁAW Stopień : Starszy sierżant szef kompani CKM Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939
HOŁONI WŁADYSŁAW Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskic Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Wierzbnik
MRYC JAN Stopień : Plutonowy Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Przemyśl
ADAMIK WŁADYSŁAW Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Miejsce urodzenia : Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Sanok
GROSZEK IGNACY Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Sanok
MIKRUT STANISŁAW Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Jasło
WRÓBLEWSKI JAN Stopień : Podporucznik rezerwy Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Sanok
SPADŁO WACŁAW Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Wierzbnik
BUDZ ANTONI Stopień : Starszy strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Przemyśl
SMYCZYŃSKI WŁADYSŁAW Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Sanok
SZPAK KAROL Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Jasło
PYŚ EDWARD Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Czeczów
WILK WŁADYSŁAW Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Zawiercie
SITARSKI WOJCIECH Stopień : Kapral (Strzelec z Cenzusem) Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Łańcut
RYBA KAZIMIERZ Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Ołpiny
FIGIEL JÓZEF Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Iwkowa pow.Brzesko
DOKTORCZYK JAN Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Chropaczów
JANECZKO KAROL Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939
SURDEL FRANCISZEK Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Zawadka k. Brzostka
DANKOWSKI STEFAN Stopień : Kapral Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939
ORDON STANISŁAW Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Sokolniki poczta Nadbrzezie Tarnobrzeg
OCZKOWICZ JULIAN Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Strzeszyn
KASPERKIEWICZ JÓZEF Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Rzepin pow. Iłża
ROJKOWSKI KACPER Stopień : Plutonowy Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Piaski - Czeladź ul. Betonowa 8
ROSIEK JÓZEF Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Jasło
DAMON JÓZEF Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Miejsce urodzenia: Straszydło gm. Tyczyn pow. Czeczów Data śmierci : 09.09.1939
WOŹNY EUGENIUSZ Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Łasko pow. Dobromil
SMOTRYCKI PIOTR Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Janów pow. Sambor
MACIĄG STANISŁAW Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939
MAJOCH JAN Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939
KRAS STEFAN Stopień : Kapral Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Jasło
SZERMON CHAIM Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939
SZARY STANISŁAW Stopień : Kapral Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Swierzowa pow.Jasło
HARMATA JAN Stopień : Plutonowy Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939
KULA MARCEL Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939
TABAKA JAN Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939
DACZYŃSKI ADAM Data śmierci : 09.09.1939
PTAK JÓZEF Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939
ADAMCZYK JAN Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939
SPRĘŻYNA Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939
SKIERNOWICZ Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich
DRUŻKOWSKI STEFAN Stopień : Kapral Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939 Miejsce zamieszkania : Koszyce Wielkie pow.Tarnów
KOTZ TEODOR Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939
ŁAPSZYCKI STANISŁAW Stopień : Strzelec Jednostka Wojskowa : 5 Pułk Strzelców Podhalańskich Data śmierci : 09.09.1939
Źródło : https://grobywojenne.malopolska.uw.gov.pl/pl-PL/Home/Obiekt/83 dostęp [19.01.2026] |