Władysław Raczkiewicz
1885 - 1947
Urodził się 28 stycznia 1885 roku na Kaukazie, w gruzińskiej miejscowości Kutaisi. Tam osiedlił się jego dziad, który – po zsyłce na Syberię – odbywał w Kutaisi drugą część kary za udział w powstaniu styczniowym.
W 1903 roku Władysław Raczkiewicz ukończył gimnazjum w Twerze, a w 1911 r. – studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Dorpacie. Podjął praktykę adwokacką w Mińsku, ale po trzech latach musiał ją przerwać w związku z wybuchem I wojny światowej. Jako poddany rosyjski został zmobilizowany do armii rosyjskiej i przydzielony do Sztabu Frontu Zachodniego. Utworzony w 1917 r. Naczelny Polski Komitet Wojskowy powierzył mu funkcję prezesa. Odtąd był on ściśle związany z wojskiem. W 1918 roku znalazł się w Radzie Naczelnej Polskich Sił Zbrojnych w Kijowie, a od grudnia 1918 roku – w Wojsku Polskim, w 10. pułku ułanów Dywizji Litewsko-Białoruskiej.
URZĘDNIK PAŃSTWOWY
Powierzano mu wysokie funkcje państwowe. Od 16 maja 1919 roku był zastępcą Komisarza Generalnego Ziem Wschodnich, od 25 września 1920 roku szefem Zarządzania Terenów Przyfrontowych i Etapowych. W grudniu 1920 roku został Delegatem przy Rządzie Litwy Środkowej w Wilnie. Pełnił tę funkcję do 27 czerwca 1921 roku, ponieważ następnego dnia objął na krótko tekę ministra spraw wewnętrznych w rządzie Wincentego Witosa, którą piastował przez zaledwie dwa i pół miesiąca – do 13 września. Zrezygnował z niej, ponieważ 10 października tego samego roku został wojewodą nowogrodzkim. Na tym stanowisku pozostał przez niemal trzy lata.29 sierpnia 1924 roku ponownie przyjął funkcję Delegata Rządu w Wilnie, na niespełna rok, a potem w rządach W. Grabskiego i A. Skrzyńskiego – jeszcze raz stanowisko ministra spraw wewnętrznych, które sprawował do 5 maja 1926 roku. Po 20 dniach znowu został wojewodą, tym razem wileńskim – na pięć lat. W pierwszych dniach grudnia 1930 roku został senatorem z listy BBWR, a już od 9 grudnia piastował godność marszałka senatu. W lipcu 1934 roku wybrano go na prezesa Światowego Związku Polaków.
Ministrem spraw wewnętrznych został po raz trzeci w rządzie M. Zyndrama – Kościałkowskiego (od 13 października 1935 roku do 15 maja 1936 roku). Przez kilka miesięcy (od 1 sierpnia do 13 października 1935 roku) był wojewodą krakowskim, a po ustąpieniu rządu Kościałkowskiego – wojewodą pomorskim. Na tym stanowisku zastała go wojna. 5 września 1939 roku, kiedy Toruń zajmowały wojska niemieckie, opuścił Polskę.
DZIAŁALNOŚĆ NA EMIGRACJI
Wyjechał do Francji. Na polecenie internowanego w Rumunii Ignacego Mościckiego, przejął 27 września 1939 roku urząd prezydenta Rzeczypospolitej na uchodźstwie. Początkowo jego siedzibą był Paryż, a od 22 listopada 1939 roku – Angers. Z Francji przeniósł się do Wielkiej Brytanii, która po klęsce Francji w czerwcu 1940 roku została jedynym sojusznikiem Polski i potem ułatwiała kontakt z ZSRR w związku z układem Sikorski – Majski. Raczkiewicz protestował przeciw kompromisowej formule tego układu, wielokrotnie występował przeciw gen. Sikorskiemu i jego polityce. Był zdecydowanym rzecznikiem kontynuacji polityki rządów przedwrześniowych.
Kierował rozmowami na temat przyszłej Polski z rządem Wielkiej Brytanii, USA i ZSRR. Podczas jednej z nich, 6 lipca 1944 roku Bolesław Bierut zażądał rezygnacji Raczkiewicza i Sosnkowskiego, domagając się dla siebie funkcji prezydenta. Prezydent Raczkiewicz oddał władzę.
Chory na białaczkę, ostatni okres życia spędził w walijskim sanatorium w Ruthin. Zmarł tam 6 czerwca 1947 roku. Pochowany jest w Londynie, na tym samym cmentarzu, na którym spoczywa gen. Sikorski.
Źródło :
- „Gazety Wojenne” nr 16, str.316
